Ishonch raqami: (+998) 742234711 info@andmiedu.uz
Select Page
image_pdf

“Ta’lim to’g’risida”gi Qonunning yangi tahriri e’lon qilindi (23.09.2020 yildagi O’RQ-637-son Qonunga qarang).

Hujjat 1997 yildan buyon amal qilib kelayotgan eskirgan “Ta’lim to’g’risida” va “Kadrlar tayyorlash milliy dasturi to’g’risida”gi qonunlarni almashtiradi.

YAngi qonunning asosiy farqlari haqida qisqacha:

birinchidan, ta’lim olish shakllarining tasnifi kengaytirildi:

  • ishlab chiqarishdan ajralgan (kunduzgi) va ajralmagan holda (sirtqi, kechki, masofaviy);
  • nazariy – ta’lim tashkiloti negizida, amaliy – ta’lim oluvchining ish joyida birga olib boriladigan dual ta’lim;
  • oilada ta’lim olish va mustaqil ta’lim olish;
  • katta yoshdagilarni o’qitish va ularga ta’lim berish;
  • jismoniy, aqliy, sensor (sezgi) yoki ruhiy nuqsonlari bo’lgan bolalar (shaxslar) uchun inklyuziv ta’lim;
  • eksternat tartibidagi ta’lim – o’quv dasturlarini mustaqil ravishda o’zlashtirishni o’z ichiga olib, uning yakunlari bo’yicha ta’lim oluvchilardan davlat ta’lim muassasalarida yakuniy va davlat attestatsiyalaridan o’tish;
  • mudofaa, xavfsizlik va huquqni muhofaza qilish faoliyati sohasida kadrlar tayyorlash.

ikkinchidan, Vazirlar Mahkamasi, Ta’lim sifatini nazorat qilish davlat inspektsiyasi (Ta’lim inspektsiyasi), Prezident, ijod va ixtisoslashtirilgan maktablarni rivojlantirish agentligi, shuningdek soha vazirliklari va mahalliy davlat hokimiyati organlarining vakolatlari tafsilotlari bilan aniqlashtirildi.

uchinchidan, ta’lim jarayonining barcha ishtirokchilarining huquqiy maqomiga ko’proq etibor qaratilgan:

  • ta’lim tashkilotlari – ularni tashkil etish, qayta tashkil etish va tugatish, ustavga talablar;
  • pedagogik xodimlar, ta’lim oluvchilar, ularning ota-onalari va boshqa qonuniy vakillari – huquqlar, majburiyatlar va kafolatlar bo’yicha. Ta’lim-tarbiya jarayoni ishtirokchilarini ijtimoiy himoya qilish chora-tadbirlari belgilangan.

to’rtinchidan, davlat ta’lim standartlari va talablari, o’quv jarayoniga o’quv rejalari va dasturlarini, ta’lim sohasiga eksperimental va innovatsion faoliyat ta’limni joriy etish bilan bog’liq masalalar tartibga solingan. O’qishga qabul qilish, jumladan maqsadli qabul qilish mexanizmi bayon etilgan;

beshinchidan, davlat tomonidan tartibga solish va nazorat qilish dastaklari reglamentlangan:

  1. a)birinchilarga quyidagilar kiradi:
  • nodavlat ta’lim tashkilotlarining faoliyatini litsenziyalash – litsenziyalar Ta’lim inspektsiyasi tomonidan cheklanmagan muddatga, har bir ta’lim turi uchun alohida beriladi;
  • ta’lim tashkilotlarini attestatsiyadan va davlat akkreditatsiyasidan o’tkazish – Ta’lim inspektsiyasi tomonidan 5 yil muddatga amalga oshiriladi. Bunda nodavlat ta’lim tashkilotlari litsenziya olingan kundan e’tiboran 5 yil davomida akkreditatsiyadan o’tgan deb hisoblanadi, bu muddat tugagach, ushbu attestatsiya va akkreditatsiyadan o’tkaziladi. Davlat akkreditatsiyasidan o’tgan tashkilotlar maxsus reyestrga kiritiladi, bu haqdagi ma’lumotlar Ta’lim inspektsiyasining saytigajoylashtiriladi;
  • xorijiy davlatda 1992 yil 1 yanvardan keyin olingan ta’lim to’g’risidagi hujjat tan olish, shuningdek ta’lim sohasidagi rasmiy hujjatlarga apostil qo’yish. Tan olish va apostil qo’yish ham Ta’lim inspektsiyasi vakolatiga kiradi;
  1. b)Ta’lim inspektsiyasi quyidagilarga haqli:
  • nodavlat ta’lim tashkilotlarida ta’lim-tarbiya jarayonining sifatini nazorat qilish va monitoringini amalga oshirish – biznes-ombudsmanni xabardor qilgan holda;
  • ta’lim tashkilotlari tomonidan berilayotgan ta’limning mazmuni va sifati ta’lim to’g’risidagi qonun hujjatlariga nomuvofiqligini aniqlagan hollarda – ularni bartaraf etish yuzasidan ularga taqdimnomalar kiritish. Taqdimnoma bajarilmagan taqdirda – ta’lim tashkilotining davlat akkreditatsiyasi to’g’risidagi sertifikatini bekor qilish.

Qonun “Xalq so’zi” gazetasida e’lon qilingan va 24.09.2020 yildan kuchga kirdi.

Oleg Zamanov.

Manba: https://www.norma.uz/uz/qonunchilikda_yangi/talim_tugrisidagi_yangi_qonun_asosiylari_haqida_qisqacha